Dijital ürün pasaportu zorunluluğu: Sektör sektör AB takvimi, Türkiye ihracat verisi ve üreticiler için hazırlık listesi

Dijital ürün pasaportu (DPP) zorunluluğu 18 Şubat 2027'de bataryalarla başlıyor; çelik, tekstil, alüminyum ve mobilya izleyecek. AB takvimi, Türkiye'nin ilgili sektörlerdeki ihracatı, İzmir'den Loading Bag örneği ve üreticiler için kontrol listesi.

Avrupa Komisyonu'nun Dijital Ürün Pasaportu Sicili (DPP Registry) 20 Temmuz 2026'da test ortamıyla birlikte devreye girdi ve ilk uygulama tarihi olarak 18 Şubat 2027'yi, yani belirli büyük bataryaları işaret etti ^[1]. Dijital ürün pasaportu zorunluluğu bataryalarla başlıyor ama Komisyon'un takvimi demir-çelik, tekstil, alüminyum, lastik ve mobilyayı da sıraya koymuş durumda ^[2]. Türkiye'nin 2025'te AB'ye yaptığı ihracat 105,9 milyar dolar olduğu için ^[3] bu takvim, üretim ve kalite ekiplerinin gündemine şimdiden girmeli. Bu yazıda tarihleri, sektör verisini ve İzmir'den somut bir uygulama örneğini bir araya getirdik.

Dijital ürün pasaportu nedir?

Ticaret Bakanlığı'nın bilgi notuna göre DPP, AB'nin 2024/1781 sayılı Sürdürülebilir Ürünler için Ekotasarım Gereklilikleri Tüzüğü (ESPR) ile getirilen ve ürünün tasarımından bertarafına kadar yaşam döngüsü boyunca izlenmesini sağlayan bir mekanizma; ürünün sürdürülebilirlik, döngüsellik ve teknik mevzuata uyum bilgilerine dijital erişim sağlayan bir "dijital kimlik" olarak tanımlanabiliyor ^[4]. Bakanlık, sistemi iki katmanda açıklıyor ^[4]:

• DPP verisi (DPP-data): Pasaportta hangi bilgilerin yer alacağı, her ürün grubu için ayrı mevzuatla belirleniyor.
• DPP sistemi (DPP-system): Tüm ürün grupları için ortak; ürün üzerindeki veri taşıyıcıya (ör. QR kod) gömülü benzersiz ürün tanımlayıcısıyla pasaporta erişiliyor.

Sicilde emtia kodu, benzersiz ürün, işletmeci ve tesis tanımlayıcıları tutulacak; kayıt yapan işletmeciye gümrüğe sunması için benzersiz bir kayıt tanımlayıcısı (URI) verilecek ve bu numara gümrük otoritelerince kontrol edilebilecek ^[4]. Kamuya açık bölüm ile piyasa gözetimi yetkililerine özel bölüm, enerji etiketlemesindeki EPREL veri tabanına benzer şekilde ayrılacak ^[4].

Dijital ürün pasaportu zorunluluğu hangi sektörde ne zaman başlıyor?

Komisyon'un gösterge niteliğindeki takvimine göre ESPR kapsamında sektörel düzenleme (yetki devrine dayanan tüzük) kabul edildikten sonra işletmecilere en az 18 aylık geçiş süresi tanınıyor ^[2]. Aşağıdaki tabloda Komisyon tarihlerini ve bu kurala göre en erken uygulama dönemi için kendi hesabımızı yan yana koyduk:

Not: Komisyon takvimi "gösterge niteliğinde"; demir-çelik sayfası da uygulama takviminin değişebileceğini belirtiyor ^[2][5]. Üçüncü sütun, 18 aylık asgari geçiş süresinin Komisyon tarihlerine eklenmesiyle tarafımızca hesaplanmıştır, resmi bir tarih değildir.

Alıntılanabilir istatistik: AB'de dijital ürün pasaportu ilk kez 18 Şubat 2027'de belirli bataryalar için zorunlu oluyor; diğer sektörlerde zorunluluk, sektörel tüzüğün kabulünden en az 18 ay sonra başlıyor ^[1][2].

Türkiye için neden önemli? İlgili sektörlerde ihracat tablosu

Ankara Sanayi Odası'nın TİM verileriyle hazırladığı 2025 ihracat değerlendirme raporuna göre Türkiye'nin 2025 toplam ihracatı 273,4 milyar dolar, AB ülkelerine ihracatı ise 105,9 milyar dolar (yaklaşık %39) oldu ^[3]. DPP takviminde yer alan ürün gruplarıyla örtüşen sektörlerin 2025 ihracatı şöyle:

Not: Rakamlar tüm pazarlara yapılan sektör ihracatıdır; yalnızca AB'ye giden kısmı göstermez. AB payı (%39) 105.862 / 273.434 oranıyla tarafımızca hesaplanmıştır ^[3].

Türkiye'de hazırlık: Ticaret Bakanlığı ne yapıyor?

Ticaret Bakanlığı, Temmuz 2026'da DPP için bir özel sektör anketi yürüttü ^[6] ve 15 Ekim 2026'da firmaların açıklığa kavuşturulmasını istediği hususları toplamak için yeni bir soru toplama anketi yayımladı ^[7]. Bakanlık ayrıca CEN-CENELEC/JTC 24'ün DPP standartlarındaki ikinci aşamanın tamamlandığını duyurdu ^[8]:

İlk altı standarda (EU) 2026/1736 sayılı tüzükle atıf yapıldı ^[8]; Komisyon takvimi kalan iki standart için Kasım 2026'yı gösteriyor ^[2]. Sicilin kurallarını belirleyen (AB) 2026/1778 sayılı Uygulama Tüzüğü ise AB Resmî Gazetesi'nin 17 Temmuz 2026 tarihli sayısında yayımlandı ^[4][9].

Sahadan örnek: İzmir'den Loading Bag ve QR kodlu pasaport

Egirisim'in 23 Ekim tarihli haberine göre İzmir merkezli ileri dönüşüm girişimi Loading Bag, kamyon brandaları, billboard vinilleri ve tekstil atıklarından ürettiği çantalara dijital ürün pasaportu ekledi ^[10]. Her üründe bulunan QR kod; malzemenin nereden temin edildiğini, hangi atölyede ve kim tarafından üretildiğini, ürünün ne kadarının ileri dönüştürülmüş malzemeden oluştuğunu, karbon ve su tasarrufunu, adil ücret ve kadın üretici oranını gösteriyor. Altyapı Commited.app iş birliğiyle kurulmuş; girişim Koçulu Holding'den stratejik yatırım almış ^[10]. Habere göre şirket, hangi atığın hangi ürüne dönüşeceğine karar verirken yapay zekâdan yararlanıyor ve bir sonraki adım olarak kayıtları blokzinciriyle değiştirilemez hale getirmeyi hedefliyor ^[10].

Yönetici Ortak Ergi Şener'in sözleri DPP'nin özünü iyi özetliyor: "Şirketler yıllardır sürdürülebilirlik hedeflerini anlatıyor; artık belirleyici olan bu hedeflerin doğrulanabilir sonuçları olacak." ^[10]

Bu örnekteki ders, ürünü değil üretim verisini düzenlemekle ilgili: Hangi malzeme, hangi tesis, hangi parti? Bu sorular, üretimde dijital ikiz ve ISA-95 / MES yazılarımızda ele aldığımız veri omurgasıyla doğrudan bağlantılı.

Üreticiler için dijital ürün pasaportu hazırlık listesi

• AB'ye ihraç ettiğiniz ürünleri DPP takvimindeki gruplarla eşleştirin (batarya, çelik, tekstil, alüminyum, lastik, mobilya, ICT) ^[2]
• Her ürün için benzersiz ürün tanımlayıcısı ve parti/seri numarası mantığını belirleyin ^[4][8]
• Tesis ve işletmeci tanımlayıcılarınızı (ör. üretim tesisi kodları) netleştirin ^[4]
• Malzeme kaynağı, geri dönüştürülmüş içerik ve bileşen verisinin hangi sistemde (ERP, MES, tedarikçi portalı) tutulduğunu çıkarın
• Tedarikçilerinizden hangi veriyi hangi formatta alacağınızı sözleşmelere yazın
• Veri taşıyıcı (QR vb.) için etiket ve ambalaj sürecini planlayın ^[8]
• Ticari sır niteliğindeki verilerle kamuya açık verileri ayırın (EN 18239) ^[8]
• Verinin doğruluğunu ve bütünlüğünü kim onaylıyor, tanımlayın (EN 18246) ^[8]
• Ticaret Bakanlığı duyurularını ve anketlerini takip edin ^[6][7]
• Dijital olgunluğunuzu ölçmek için TÜBİTAK DDX+ gibi bir değerlendirmeyle başlayın

Sıkça sorulan sorular

Dijital ürün pasaportu zorunluluğu ne zaman başlıyor?

AB'de ilk zorunluluk 18 Şubat 2027'de elektrikli araç, hafif ulaşım aracı ve endüstriyel bataryalar gibi belirli bataryalar için başlıyor ^[1][2].

Tekstilde dijital ürün pasaportu ne zaman zorunlu olacak?

Komisyon tekstil tüzüğünün kabulünü 2027'nin 3.-4. çeyreğine koyuyor; kabulden sonra en az 18 aylık geçiş süresi var. Kesin tarih tüzükle belirlenecek ^[2].

Türkiye'deki üreticiler DPP'den etkilenir mi?

AB pazarına ürün arz eden üreticiler, ilgili ürün grubunda kural yürürlüğe girdiğinde DPP gerekliliklerine uymak zorunda kalacak. Ticaret Bakanlığı bu süreci duyurular ve anketlerle takip ediyor ^[4][7].

Dijital ürün pasaportu nasıl alınır?

Pasaport bir belge gibi "alınmıyor"; işletmeci ürün verisini hazırlıyor, ürün sicile kaydediliyor ve veri, ürün üzerindeki veri taşıyıcıyla erişilebilir hale geliyor. Veriyi kendisi saklamayan firmalar hizmet sağlayıcıları kullanabilecek ^[4].

DPP Registry nedir?

AB düzeyinde benzersiz ürün tanımlayıcılarını ve zorunlu kayıt verilerini tutan veri tabanı. 20 Temmuz 2026'da test ortamıyla devreye girdi ^[1][2].