İnsan kaynakları yetkinlik analizi: İK ikiye ayrılıyor, Draup'un 18 rol verisi ve 90 günlük denetim planı
Draup'un canlı iş ilanı analizine göre İK, "teknolojist-stratejist" ve "uyum-operatör" olarak ikiye ayrılıyor; İK analitiği 18 rolün 12'sinde yükseliyor. İnsan kaynakları yetkinlik analizi için tablolar, Türkiye verisi ve kontrol listesi.
İK ekibinizin iş tanımları en son ne zaman güncellendi? İş gücü analitiği şirketi Draup'un 14 Ekim'de yayımladığı "The New HR Skill Genome" raporu, bu sorunun artık ertelenemeyeceğini söylüyor: Canlı iş ilanlarına göre İK mesleği iki ayrı profile, "İK teknolojist-stratejisti" ve "İK uyum-operatörü"ne ayrılıyor [1][2]. Rapor, kurumların ilk adım olarak İK ekibinin tamamında bir insan kaynakları yetkinlik analizi yapmasını öneriyor [1][3]. Bu yazıda raporun verilerini Türkçe tablolara döktük ve uygulanabilir bir denetim planı çıkardık.
Araştırma ne ölçtü? Anket değil, iş ilanı
Draup'un çalışması üç bağlantılı analizden oluşuyor ve 27 Temmuz 2026'ya kadar olan 12 ayda yayımlanan canlı iş ilanlarına dayanıyor. Rakamlar anket yanıtı değil, bir yetkinliğin açıkça yazıldığı farklı aktif ilanların sayısı [3]. "Yeni" yetkinlik bir rol profilinde ilk kez görüleni, "yükselen" ise nadir olmaktan beklenen olmaya geçeni ifade ediyor [3]. Draup, ilanda bir aracın adının geçmesinin ölçülmüş kullanım değil, beklenen yetkinlik sinyali olduğunu da not ediyor [1].
HR Dive'ın haberine göre veri, 18 İK rolündeki canlı iş ilanlarının Temmuz 2025 – Temmuz 2026 dönemini kapsıyor [2].
İnsan kaynakları yetkinlik analizi neden şimdi? 7 rakamda tablo
| Bulgu | Rakam | Kaynak |
|---|---|---|
| İK analitiğinin (People Analytics, Workforce Analytics, veriye dayalı karar) yükseldiği rol sayısı | 18 rolün 12'si | [1][3] |
| İK iş ortağı (HRBP) analizinde incelenen ilan | 119.429 | [1][3] |
| HRBP ilanlarında adı geçen GitHub Copilot / ChatGPT / Claude | 211 / 175 / 87 ilan (her biri ilanların %0,2'sinden azı) | [1] |
| HRBP profilinde denetim (Auditing) / mevzuat gereklilikleri yönetimi | 2.543 / 2.401 ilan | [1] |
| SQL isteyen İş Gücü Analisti ilanı | 979 | [1][3] |
| İK Uzmanı profilindeki yükselen yetkinlik sayısı | 29 | [3] |
| Yapay zekâya özel yeni bir "İK için YZ" rolü | Yok | [1][3] |
Alıntılanabilir istatistik: Draup'a göre İK analitiği 18 İK rolünün 12'sinde yükselen yetkinlik; rapor, 24 ay içinde veri okuryazarlığının her İK işe alımı için temel beklenti olacağını öngörüyor [3].
İK'nın iki yeni profili: Karşılaştırma tablosu
Rapor, aradaki "farklılaşmamış genelci" profilin eridiğini, iki profilin ise birlikte büyüdüğünü söylüyor [3]:
| Boyut | İK teknolojist-stratejisti | İK uyum-operatörü |
|---|---|---|
| Veri ve araçlar | People Analytics, iş gücü analitiği, SQL, Python, Power BI / Tableau, veri yönetişimi, Copilot / üretken YZ araçları | Veri kalitesi yönetimi, veri doğrulama, çalışan verisi yönetimi, denetime hazırlık |
| Platform tutumu | SAP SuccessFactors, ServiceNow, Workday, Anaplan gibi sistemleri yapılandırma ve sahiplenme | İK sistemi ve vaka yönetiminde doğru kullanım |
| Stratejik kapsam | İK ve organizasyon dönüşümü, iş mimarisi, iç mobilite, iş gücü tahmini | İş hukuku, çalışma ilişkileri, mevzuat yönetimi, uyum soruşturmaları, şikâyet yönetimi |
| Piyasa arzı | Kıt, primli ücretleniyor; analitik, FP&A ve danışmanlıktan geliyor | Daha bol, ama mevzuat karmaşıklığıyla talep artıyor |
Kaynak: Draup raporu, bölüm VIII; tablo tarafımızca özetlenip çevrilmiştir [3]. ABD'ye özgü FMLA gibi başlıklar Türkiye'de iş hukuku ve KVKK uyumu karşılığıyla düşünülmelidir.
Raporun uyarısı net: Bu ayrımı fark etmeyen kurumlar yanlış profili işe alacak ve İK fonksiyonları üç yıl içinde yapısal olarak uyumsuz hale gelecek [3]. Yazarların daha da sert bir cümlesi var: "Çoğu İK fonksiyonu 2026'nın değil, 2019'un İK'sı için işe alım yapıyor." [3]
İK iş ortağı (HRBP) artık üç rol
119.429 ilanlık HRBP analizinde rol üç profile bölünmüş görünüyor; çoğu ilan hâlâ ilkine ağırlık verip diğer ikisini "olsa iyi olur" sayıyor [1][3]:
| HRBP profili | Öne çıkan yetkinlikler [3] |
|---|---|
| Stratejik danışman (en yaygın) | İş gücü planlama, yedekleme, organizasyon tasarımı; yükselen: kalibrasyon, gelişim planlama |
| Veriye dayalı HRBP (en hızlı büyüyen, en kıt) | Veri analizi, People Analytics, İK sistemi; yükselen: Power BI, veriye dayalı karar, veri bütünlüğü |
| Uyum ve çalışan ilişkileri uzmanı | İş hukuku, çalışan ilişkileri; yükselen: mevzuat yönetimi, uyum soruşturmaları, risk yönetimi |
Raporun dürüst değerlendirmesi: Tek bir HRBP birinci ve üçüncü ya da birinci ve ikinci profili iyi kapsayabilir; üçünü birden derinlemesine kapsamak ya çok kıdemli bir genelci ya da bir ekip gerektirir [3]. İş gücü planlamada da benzer bir tuzak var: Bu unvan artık operasyon uzmanı (WFM), iş gücü zekâsı analisti ve stratejik iş gücü mimarı olmak üzere üç farklı profili kapsıyor [1]. Üçünü aynı ilanda isteyen kurumların araması rapora göre dört ay sürüyor ve operasyon profilinde güçlü, analitik ve stratejik profilde zayıf bir "uzlaşma adayı" ile bitiyor. Önerilen çözüm, önümüzdeki 18 ay için birincil profile karar verip ona göre işe almak [3].
Hangi yetkinlikler geriliyor?
| Gerileyen yetkinlik | Etkilenen rol [3] |
|---|---|
| Kariyer yönetimi | İK iş ortağı |
| Bağımsız Microsoft Excel, ilan verme | İşe alım yöneticisi |
| Süreç gözden geçirme | Ücret-yan haklar yöneticisi, İK yöneticisi |
| Kayıt tutma, eski HRMS | Ücret-yan haklar uzmanı |
| Bağımsız çeşitlilik ve kapsayıcılık | İşe alım yöneticisi, İK yöneticisi |
| Performans değerlendirme yönetimi | CHRO |
Rapora göre bu beceriler yok olmuyor; ya platformların içine çekiliyor ya da daha stratejik çerçevelere taşınıyor [3]. Örneğin kariyer yönetimi, yerini veriye dayalı iç mobilite ve bireysel gelişim planlarına bırakıyor [3]. Yapay zekânın İK yazılımlarına nasıl girdiğini Workday, SAP ve Metaview yazımızda ele almıştık.
Türkiye için okuma: Yapay zekâ yaygınlaşıyor, İK verisi kimde?
AA'nın TÜİK "Yapay Zekâ İstatistikleri 2026" bülteninden derlediği verilere göre yapay zekâ kullanan girişimlerin oranı %14'e çıktı; 250 ve üzeri çalışanı olan girişimlerde bu oran %37,1 [4]. Büyük işverenlerde yapay zekâ yaygınlaştıkça İK'nın veri ve analitik okuryazarlığı ihtiyacı da büyüyor. Gartner'ın CIO anketine göre rolleri insan-ajan iş gücüne göre yeniden tasarlama planı olan CIO oranı yalnızca %4 [5]; bu planı yapacak ekiplerin başında İK var. Konunun yönetim tarafını kurumsal yapay zekâ dönüşümü yazımızda işlemiştik.
90 günlük insan kaynakları yetkinlik analizi kontrol listesi
Draup'un 0-90 gün önerilerini Türk İK ekipleri için uygulanabilir adımlara çevirdik [3]:
- Tüm İK iş tanımlarını listeleyin ve son güncelleme tarihlerini yazın
- Her rolü People Analytics, Power BI / SQL, İK sistemi (ör. SAP SuccessFactors) ve veriye dayalı karar ekseninde puanlayın [1][3]
- Açık pozisyonlar için ilan yazılmadan önce hangi profilin (teknolojist-stratejist mi, uyum-operatör mü) birincil ihtiyaç olduğuna karar verin [3]
- İş gücü analisti ilanlarında SQL'i "tercih sebebi" değil "gereklilik" yapın [3]
- HRBP mülakat puan kartında her yetkinliği ayrı davranışsal soruyla ölçün [3]
- Fonksiyon başına, isimli iş akışlarına dayalı dört saatlik uygulamalı yapay zekâ atölyesi planlayın [3]
- Kişisel veriyle çalışan analitik projelerinde KVKK aydınlatma ve veri minimizasyonu kontrolünü sürece ekleyin
- Analitik profili İK dışından (finans, operasyon, danışmanlık) aday havuzuyla arayın [3]
- İş ilanlarında aday doğrulama yöntemlerini güncelleyin; bkz. yapay zekâ ile CV değerlendirme
- Sonuçları bir sonraki işe alım döngüsüne ve yeniden beceri kazandırma yol haritasına bağlayın [1]
Sıkça sorulan sorular
İnsan kaynakları yetkinlik analizi nasıl yapılır?
Mevcut İK rollerini ve kişileri, piyasanın ilanlarda istediği yetkinliklerle karşılaştırırsınız. Draup, özellikle People Analytics, Power BI ve SQL, SAP SuccessFactors ve veriye dayalı karar alma ekseninde bir açık denetimi öneriyor [1][3].
İK analitiği nedir, neden önemli hale geldi?
Çalışan ve iş gücü verisini karar almak için analiz etmek. Draup'a göre People Analytics, iş gücü analitiği ve veriye dayalı karar 18 İK rolünün 12'sinde yükseliyor [1].
İK uzmanının yeni yetkinlikleri neler?
Raporda en uzun yükselen yetkinlik listesi İK Uzmanı rolünde: 29 yetkinlik. Rapora göre SAP SuccessFactors, ServiceNow ve temel veri yönetişiminde yol alamayan bir uzman, piyasa tabanının altında kalıyor [3].
Yapay zekâ İK'da yeni roller yaratıyor mu?
Draup'un verisinde ayrı bir "İK için YZ" rolü yok; yapay zekâ mevcut rollere iş akışı iş akışı giriyor [1][3].
İK genelci rolü yok mu oluyor?
Rapora göre iki profil de büyüyor; eriyen, aradaki farklılaşmamış genelci profil [3].
Kaynaklar
- Draup, "Draup Report Finds HR Is Splitting in Two as Analytics and AI Reshape the Function", 14 Ekim 2026. https://draup.com/talent/blogs/hr-is-splitting-in-two-as-analytics-and-ai-reshape-the-function (Erişim: 25 Ekim 2026)
- HR Dive, Laurel Kalser, "AI is splitting HR into 2 archetypes, study shows", 22 Ekim 2026. https://www.hrdive.com/news/ai-is-splitting-hr-into-two-archetypes/833698/ (Erişim: 25 Ekim 2026)
- Draup, "The New HR Skill Genome" (PDF rapor), Ekim 2026. https://resources.draup.com/hubfs/Research%20Reports/2026/hr-skill-transformation-2026.pdf (Erişim: 25 Ekim 2026)
- Anadolu Ajansı, Mertkan Oruç, "Türkiye yapay zekayı en çok bilişimde, en az inşaatta kullanıyor" (TÜİK Yapay Zeka İstatistikleri 2026), 3 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/turkiye-yapay-zekayi-en-cok-bilisimde-en-az-insaatta-kullaniyor/4076782 (Erişim: 25 Ekim 2026)
- Gartner, "Gartner Survey Finds Only 13% of CIOs Say Their Enterprise Has Realized Significant or Transformational Value from AI", 19 Ekim 2026. https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2026-10-19-gartner-survey-finds-only-13-percent-of-cios-say-their-enterprise-has-realized-significant-or-transformational-value-from-ai (Erişim: 25 Ekim 2026)
